MUONGOZO WA KUTOKA KWENYE MFUMO WA UMASIKINI
MWONGOZO WA KUTOKA KWENYE MFUMO WA UMASKINI
Umaskini Sio Hatari ya Kuzaliwa, Ni Mfumo
Fikiria kijana mmoja anayeitwa Juma anayeishi mtaani Tandale, Dar es Salaam, au msichana anayeitwa Achieng anayeishi katika kitongoji duni cha Kibera, Nairobi.
Wote wawili wanazaliwa wakiwa na akili sharp, afya njema, na ndoto kubwa za kufikia mafanikio ya juu kiuchumi. Lakini kila wakijaribu kupiga hatua moja mbele, kuna nguvu fulani isiyoonekana kwa macho inayowavuta hatua tatu nyuma.
Juma akipata faida kidogo kwenye biashara yake ndogo ya genge, ndugu wa karibu anajifungua au anapata dharura ya kiafya, na fedha yote aliyojikusanya inaishia hapo kutokana na mipango mibovu ya bima na shinikizo za kifamilia.
Achieng naye, akijaribu kuokoa shilingi mia tano kila wiki, gharama za juu za huduma za msingi kama maji na umeme wa kununua kwa bei ya mtaani zinaweza kumaliza akiba hiyo kabla hata mwezi haujaisha.
Hali hii endelevu inaweza kumfanya mtu aamini kimakosa kuwa labda amezaliwa na laana, au umaskini ni sehemu ya vinasaba vyake vya kibaolojia. Ukweli ni huu: umaskini sio laana, wala sio ukosefu wa juhudi au bidii ya kazi. Umaskini unaweza kuwa mfumo unaoundwa na mazingira — Poverty Ecosystem.
Poverty Ecosystem Ni Nini?
Umaskini kama Mfumo (Poverty Ecosystem) ni mtandao tata unaounganisha ukosefu wa miundombinu ya kimsingi, mifumo mibovu au isiyofikika ya kifedha, shinikizo kubwa za kijamii na kifamilia (Black Tax), pamoja na mfumo wa elimu unaotoa nadharia badala ya ujuzi wa ushindani katika soko la kisasa.
Tafiti za kiuchumi na kijamii zinaonyesha kuwa mtu anapokuwa ndani ya mfumo huu, nguvu zake nyingi zinaweza kutumika kupambana na survival mode badala ya growth mode.
“Umaskini sio tu ukosefu wa fedha; ni ukosefu wa uwezo wa kutumia fursa na uhuru wa kimsingi kwa sababu ya mifumo inayomzunguka mtu. Unapobadilisha muundo wa fursa, unabadilisha uwezo wa mtu kujikwamua.
— Abhijit V. Banerjee na Esther Duflo, Poor Economics: A Radical Rethinking of the Way to Fight Global Poverty (2011)
Uhalisia Nchini Tanzania na Kenya
Katika muktadha wa Afrika Mashariki, hasa Tanzania na Kenya, mfumo huu unajidhihirisha kupitia athari za kisaikolojia na kiuchumi zinazoitwa Scarcity Bandwidth.
Mtu anapokuwa na msongo wa mawazo wa mara kwa mara juu ya chakula, kodi, au matibabu, uwezo wake wa kufanya maamuzi ya kimkakati ya muda mrefu unaweza kuathirika.
“Wakati akili yako imeshikwa na uhaba wa rasilimali za haraka, uwezo wako wa kufikiri kwa kina na kupanga mambo ya baadaye unashuka.
— Sendhil Mullainathan na Eldar Shafir, Scarcity: Why Having Too Little Means So Much (2013)
Kitabu hiki hakikuandikwa ili kukuhurumia au kutoa sababu za wewe kubaki ulipo. Kimeandikwa kwa lengo moja kuu: kukupa ramani halisi ya vita ya kiuchumi (Blueprint).
Ukielewa vizuri mbinu na misingi ambayo mfumo huu unatumia kukushikilia katika mitaa ya Dar es Salaam, Nairobi, Kampala, au kijijini kwenu, utapata maarifa ya kuuchambua mfumo huo na kujenga mfumo wako mpya wa mafanikio endelevu.
Upo Tayari Kubomoa Mfumo Huu?
Anza safari yako leo kwa kujifunza jinsi Mfumo wa Umaskini unavyofanya kazi na mbinu za kuukabili.
ANZA KUSOMA SURA YA 1 →