FITINA YA BIASHARA-SURA 4
Wabia, Mikataba na Mitego ya Kisheria
Biashara nyingi hazifi kwa kukosa faida. Hufa kwa makubaliano mabovu.
Watu wengi huanzisha biashara na marafiki zao kwa kuaminiana. Wengine huanza na ndugu, wengine na wenzi wao. Mwanzo kila kitu huwa kizuri kwa sababu fedha ni chache na kila mmoja ana ndoto moja. Lakini biashara inapokua, fedha zinapoongezeka na maamuzi yanapokuwa makubwa, tabia za watu huanza kubadilika.
Historia inaonyesha kuwa migogoro mingi ya biashara haikutokana na chuki. Ilitokana na mambo ambayo hayakuandikwa wakati biashara inaanza.
Fitina ya Kwanza: Ahadi za Mdomo
"Wasiwasi wa nini? Sisi ni marafiki." Kauli hii imeharibu biashara nyingi kuliko watu wanavyofikiria.
Baada ya miaka miwili au mitatu, mmoja anakumbuka walikubaliana asilimia 40. Mwingine anakumbuka ilikuwa asilimia 30. Hakuna ushahidi. Hakuna mkataba. Hakuna kumbukumbu.
Kila makubaliano muhimu yaandikwe. Hata kama unafanya biashara na ndugu yako wa karibu.
Fitina ya Pili: Mbia Asiyetoa Mchango
Baadhi ya wabia hufanya kazi kwa bidii wakati wengine husubiri kugawana faida. Kadiri muda unavyopita, anayefanya kazi zaidi huanza kuona anaonewa.
Biashara haiwezi kuwa na amani kama majukumu hayajafafanuliwa tangu mwanzo.
- Nani atasimamia fedha?
- Nani ataleta wateja?
- Nani atafanya maamuzi?
- Nani atasaini mikataba?
- Itakuwaje mmoja akitaka kuondoka?
Fitina ya Tatu: Mwekezaji Mwenye Masharti ya Siri
Fedha ni muhimu katika biashara, lakini si kila fedha ni baraka.
Wapo wawekezaji wanaoonekana kusaidia mwanzoni, lakini ndani ya mkataba kuna vipengele vinavyowapa uwezo wa kuchukua biashara yako endapo utatelewa kutimiza sharti moja tu.
Soma kila ukurasa wa mkataba. Usikimbilie kusaini kwa sababu umeona kiwango kikubwa cha fedha.
Fitina ya Nne: Mshauri Asiye na Uzoefu
Biashara nyingi zimeanguka kwa sababu ya ushauri wa watu wasiobeba matokeo ya ushauri wao.
Ni rahisi mtu kukuambia ufunge biashara, uache kazi, uingize bidhaa mpya au ukope fedha nyingi. Lakini mambo yakiharibika, hasara itabaki kwako.
Usifanye maamuzi makubwa kwa sababu ya maoni ya watu wengi. Fanya maamuzi kwa sababu ya taarifa sahihi.
Fitina ya Tano: Kutokusoma Sheria
Wafanyabiashara wengi hupenda kuuza lakini hawapendi kusoma sheria zinazohusu biashara zao.
Kutokujua sheria hakukufanyi usiwe na makosa. Leseni, kodi, mikataba, haki za alama za biashara na wajibu wa kampuni ni mambo ambayo yanapaswa kufuatiliwa mara kwa mara.
Usiweke imani yako yote kwa mtu. Usiweke biashara yako yote kwa ahadi. Usiweke mali yako yote kwenye mkataba ambao hujauelewa.
Mfanyabiashara mwenye busara huwekeza katika watu sahihi, huandika kila makubaliano na hufanya maamuzi makubwa kwa kutumia taarifa badala ya hisia.
Sura inayofuata ndiyo hitimisho la kitabu. Tutakusanya kanuni muhimu za kujilinda, makosa ambayo wafanyabiashara wengi hufanya bila kujua, na mfumo wa kujenga biashara inayodumu kwa miaka mingi bila kuyumbishwa na fitina.