NGUVU YA MWANAMKE-SURA YA TATU

NGUVU YA MWANAMKE BAADA YA 40
Mwongozo wa Kulinda Afya, Kupambana na Menopause, na Kuishi kwa Amani na Furaha
SURA YA TATU

Chakula Kama Tiba na Kulinda Mifupa Yako

Mwanamke anapofikisha umri wa miaka 40 na kuendelea, sahani yake ya chakula haipaswi kuwa sehemu ya kujaza tumbo tu, bali inatakiwa kuwa duka lake la dawa. Katika hatua hii ya menopause, kasi ya mwili kuchoma chakula (metabolism) inashuka kwa asilimia kubwa, na uwezo wa mwili kufyonza madini muhimu unapungua kwa sababu ya uhaba wa homoni ya estrogen. Hii ina maana kwamba vyakula ulivyokuwa unakula huko nyuma bila shida, sasa hivi vinaweza kuwa chanzo cha magonjwa au unene uliopitiliza.

Daktari bingwa Mary Claire Haver, kupitia kitabu chake cha "The New Menopause", anafundisha mbinu ya lishe ya kupambana na uvimbe na mabadiliko ya homoni (anti-inflammatory nutrition). Dkt. Haver anasisitiza kuwa sukari za viwandani na wanga uliosafishwa (processed carbs) kama mikate meupe na soda ndio kichocheo kikuu cha kuongezeka kwa yale mawimbi ya joto la ghafla na maumivu ya viungo. Ili mwili uwe salama, mwanamke anapaswa kuhamia kwenye mafuta yenye afya na protini safi.

"Katika kipindi cha menopause, kubadilisha ubora wa chakula unachokula kuna athari kubwa zaidi kwenye afya yako kuliko kupunguza kiasi cha chakula pekee." — Kutoka kwenye Kitabu cha "The New Menopause"

Siri ya Kupambana na Mifupa Laini (Osteoporosis)

Kama tulivyoona katika sura zilizopita, mifupa hupoteza uimara wake kwa kasi baada ya kukoma kwa hedhi. Profesa Annice Mukherjee, katika kitabu cha "The Complete Guide to the Menopause", anafafanua kuwa ili kulinda mifupa isikuwekee hatari ya kuvunjika, unahitaji ushirikiano wa mambo matatu: Madini ya Calcium, Vitamini D, na Vitamini K2. Calcium pekee haitasaidia ikiwa huna Vitamini D ya kutosha ya kuiingiza hiyo calcium ndani ya mifupa.

Hapa nchini kwetu, Dr. Boaz Mkumbo kupitia kitabu chake cha "Menopause na Andropause ni Kujielewa", anafafanua kuwa mfumo wa maisha wa kitanzania una vyakula vingi vya asili vinavyoweza kumsaidia mwanamke kupita kipindi hiki kwa usalama mkubwa sana. Dr. Boaz anashauri wanawake kuachana na tabia ya kula vyakula vya kusindika na badala yake kurejea kwenye vyakula halisi vinavyojenga mwili na kulinda viwango vya sukari kwenye damu kuwa dhabiti.

Mfano wa Sahani Sahihi: Chakula Kizuri cha Asili

Badala ya kunywa chai yenye sukari nyingi na maandazi asubuhi, mwanamke baada ya miaka 40 anashauriwa kupata mayai ya kienyeji yaliyochemshwa, parachichi (mafuta salama kwa ubongo na homoni), na kikombe cha mtindi mzito usio na sukari (plain yogurt) kwa ajili ya calcium. Hii inalinda misuli, mifupa, na inakupa shibe ya muda mrefu bila kupandisha sukari.

Vyakula Tiba Vinavyotakiwa Kwenye Sahani Yako

Katika kitabu cha "Women, Hormones, and the Menstrual Cycle", Dr. Miriam Stoppard anapendekeza kuingiza makundi maalum ya vyakula kwenye milo yako ya kila siku ili kusaidia kurudisha uwiano wa homoni kwa njia ya asili bila madhara:

Vyakula Muhimu vya Kulinda Mwili Baada ya 40:
  • Phytoestrogens (Estrogen ya Asili ya Mimea): Maharage ya soya, choroko, na mbegu za kitani (flaxseeds). Vyakula hivi vina vimelea vinavyoiga tabia ya homoni ya estrogen na kupunguza ukali wa dalili za kukoma hedhi.
  • Vyakula vya Kulinda Mifupa: Dagaa wadogo waliokaushwa vizuri (wenye mifupa yao), maziwa mabichi ya ng'ombe, na mbegu za ufuta (sesame seeds) ambazo zina kiwango kikubwa sana cha calcium.
  • Mboga za Majani Zenye Rangi Iliyoiva: Mchicha, sukuma wiki, matembele, na majani ya maboga ambayo yamejaa madini ya chuma (magnesium) na vitamini kulinda kinga ya mwili.
  • Vyakula vya Kulinda Ubongo na Moyo: Karanga za lozi (almonds), mbegu za maboga, na mafuta ya mzeituni (olive oil) ambayo husaidia kuondoa ukungu wa akili na kulinda afya ya mishipa ya damu.

Kumbuka, uamuzi wa kile unachokiweka kinywani mwako kila siku ndio utakaofanya ufurahie utu uzima wako ukiwa na nguvu na afya tele, au upitishe miaka hii ukiwa kwenye maumivu na vitanda vya hospitali. Chagua afya, chagua vyakula halisi.

"Mwili wako ni hekalu; jinsi unavyoutunza katika msimu huu wa mpito ndivyo utakavyokulipa ujanani na uzeeni."