TENDA YA DAMU - SURA YA 2
Tenda ya Kwanza
TENDA YA DAMU: Vijana Watatu, Kampuni Moja, Mfumo Mmoja Mgumu
Siku moja baada ya kuwasilisha zabuni yao ya kwanza, Adam hakulala. Si kwa sababu alikuwa na kazi nyingi, bali kwa sababu akili yake ilikuwa imejaa sauti za watu waliowahi kumwambia, “Biashara za tenda si za vijana wadogo.”
Alilala kwenye chumba kidogo cha kupanga maeneo ya Tabata. Godoro lilikuwa chini. Ukutani kulikuwa na kalenda ya zamani, risiti za kodi, na karatasi moja aliyokuwa ameandika kwa marker nyekundu: “Tukikosa mtaji, tusikose akili.”
Saa kumi na moja alfajiri, mlango ukagongwa.
Mwenye nyumba: “Adam, mwezi umeisha.”
Adam: “Najua, mama.”
Mwenye nyumba: “Kujua hakulipi kodi.”
Adam: “Nipe wiki moja.”
Mwenye nyumba: “Wiki moja yako imekuwa kama serikali ya mpito, haiishi.”
Adam alitabasamu kwa uchungu. Alikuwa amezoea kucheka wakati moyo unataka kulia. Alimwahidi wiki nyingine. Hakujua fedha zingetoka wapi. Lakini alijua jambo moja: asingeacha.
Akiwa ndani ya daladala kwenda Posta, simu yake ilipiga. Alikuwa ni Zawadi.
Zawadi: “Tumepigiwa simu. Wanataka tuhudhurie clarification meeting leo saa tano.”
Adam: “Leo?”
Zawadi: “Ndiyo. Na wameita kampuni zilizopitishwa hatua ya kwanza.”
Adam: “NovaBridge tumo?”
Zawadi: “Tumo.”
Adam alishusha simu taratibu. Daladala ilikuwa imejaa. Mtu mmoja alikuwa amesimama karibu naye akimkanyaga bila kujua. Lakini Adam hakusikia maumivu. Kwa mara ya kwanza, mlango mdogo ulikuwa umefunguka.
Kikao cha Wenye Nguvu
Saa tano kasoro, NovaBridge waliingia kwenye ukumbi wa shirika. Safari hii hawakuwa peke yao. Kulikuwa na kampuni saba. Tatu kati yake zilikuwa kubwa, zenye majina yanayojulikana. Wawakilishi wao walivaa suti kali, saa za gharama, na utulivu wa watu waliozoea kushinda.
Musa aliwatazama, kisha akamnong’oneza Adam.
Musa: “Hawa watu hata begi zao zinaonekana zina audited accounts.”
Zawadi: “Usiwaangalie sana. Utajisahau.”
Adam: “Leo hatujaja kushindana kwa ukubwa. Tumekuja kushindana kwa kuelewa tatizo.”
Kikao kilianza. Afisa wa manunuzi aliwaeleza kuwa shirika halikutaka ripoti ndefu tu. Walitaka suluhisho litakalosaidia kuelewa malalamiko ya wananchi kwa haraka na kupanga hatua za kuboresha huduma.
Kampuni kubwa ya kwanza ilizungumza kuhusu uzoefu wake wa miaka kumi na tano. Ya pili ikaeleza uwezo wake wa kuwa na timu nchi nzima. Ya tatu ikataja miradi mikubwa iliyowahi kufanya.
NovaBridge walipofika zamu yao, Zawadi alisimama.
Hakuwa na projector. Hakuwa na video. Hakuwa na brochure ya kifahari. Alikuwa na karatasi nne tu.
“Sisi hatutaanza kwa kusema sisi ni wakubwa,” alisema. “Tutaanza kwa kusema tumewasikiliza wananchi wenu.”
Ukumbi ukatulia.
Zawadi akasoma malalamiko machache waliyoyakusanya. Hakutaja majina ya watu. Alitaja maeneo, aina za changamoto, na namna shirika lingeweza kupima tatizo kwa data.
Afisa mmoja akainama mbele. Hiyo ilikuwa dalili nzuri. Katika biashara, mtu akiinama mbele wakati unaongea, maana yake umemtoa kwenye usingizi wa kawaida.
Bei ya Chini Haikuwa Silaha Yao
Baada ya kikao, Adam alipokea ujumbe kutoka kwa mtu aliyekuwa akifanya kazi ndani ya shirika hilo. Alikuwa rafiki wa zamani wa chuo.
Ujumbe ulisema: “Kuna kampuni imeweka bei ya chini sana. Kama mnategemea kushinda kwa bei, mmekwisha.”
Adam aliwaonyesha wenzake ujumbe ule.
Musa alishusha pumzi. “Tuweke chini zaidi?”
Zawadi akatikisa kichwa. “Tukiweka chini sana, tutashinda tenda halafu tufe kwenye utekelezaji.”
Adam akakaa kimya kwa muda. Kisha akasema, “Hatupaswi kuuza bei. Tuuze uhakika.”
Walibadilisha mkakati. Badala ya kuwa bei ya chini zaidi, waliandika bei ya kawaida lakini wakaongeza thamani. Waliweka dashboard ndogo ya majaribio, ratiba ya wiki kwa wiki, mfumo wa kuwasilisha taarifa fupi kila baada ya siku saba, na mpango wa kuhamisha ujuzi kwa watumishi wa shirika.
Mbinu iliyojificha kwenye hadithi: Bei ya chini inaweza kukufungulia mlango, lakini inaweza pia kukuzika. Kampuni ndogo ikishindana na kubwa kwa kushusha bei tu, inaweza kushinda karatasi na kufeli utekelezaji. Njia bora ni kueleza thamani ya ziada ambayo mteja hawezi kuipuuza.
Musa na Laptop Kwenye Daladala
Usiku wa siku hiyo, Musa alikuwa anarudi Mbagala akiwa na laptop pekee ya kampuni. Ndani yake kulikuwa na proposal, dashboard prototype, budget, na nyaraka zote muhimu.
Daladala ilipofika karibu na Buguruni, ikazima ghafla. Dereva akashuka, kondakta akafungua bonnet, abiria wakaanza kulalamika. Mvua ilikuwa imenyesha kidogo. Barabara ilikuwa na matope.
Musa aliangalia saa. Alitakiwa kutuma revised proposal kabla ya saa sita usiku. Betri ya laptop ilikuwa asilimia kumi na tatu. Simu ilikuwa asilimia saba.
Alishuka kwenye daladala, akakimbilia kibanda cha kuchaji simu. Fundi aliyekuwepo akamwambia umeme umekatika.
Musa alisimama kimya. Kwa sekunde chache, alihisi kila kitu kimeisha. Siyo kwa sababu hawakuwa na akili. Siyo kwa sababu hawakuwa na uwezo. Bali kwa sababu mfumo wa maisha ya kawaida ulikuwa unawapiga kabla hata hawajafika kwenye mfumo wa biashara.
Akakumbuka maneno ya Adam: “Tukikosa mtaji, tusikose akili.”
Alimuomba mwenye duka la karibu amruhusu kutumia soketi ya jenereta kwa dakika ishirini. Akamweleza ukweli wote. Mwenye duka akamwangalia, akacheka kidogo.
Mwenye duka: “Hiyo tenda mkiipata mtanikumbuka?”
Musa: “Tutakukumbuka mpaka kwenye audited accounts.”
Mwenye duka: “Chomeka basi.”
Musa alituma proposal saa tano na dakika hamsini na saba. Dakika tatu kabla ya muda waliojiwekea wenyewe.
Zawadi Nyumbani
Wakati Musa akipambana na umeme, Zawadi alikuwa nyumbani kwao Kimara. Mama yake alikuwa amekaa sebuleni, ameshika barua kutoka shule ya mdogo wake.
“Ada haijalipwa,” mama yake alisema kwa sauti ya chini. “Wamesema asirudi mpaka tulipe.”
Zawadi alimeza mate. Mfukoni alikuwa na shilingi elfu kumi na mbili tu. Kesho alitakiwa kwenda presentation akiwa ameonekana kama mtu mwenye kampuni, wakati nyumbani kwao hata ada ilikuwa inawatazama kwa hasira.
“Nitatafuta,” alisema.
Mama yake akamwangalia. “Kila siku unatafuta. Unatafuta nini hasa, mwanangu?”
Zawadi hakujibu haraka. Alitazama chini, kisha akasema, “Natafuta nafasi yetu.”
Usiku huo hakulala. Aliandika pitch yao ya dakika tano. Aliifuta. Akaandika tena. Akaifuta. Mwisho akaandika sentensi moja iliyoanza presentation yao:
Presentation
Siku ya presentation, NovaBridge waliingia wakiwa wamechoka lakini wamejiandaa. Adam alikuwa na shati lilelile la jana, lakini alikuwa amelipiga pasi kwa kuweka chini ya godoro usiku mzima. Musa alikuwa na laptop iliyobaki na michubuko. Zawadi alikuwa na uso wa utulivu ambao ulificha shida za nyumbani.
Kampuni kubwa zilifanya presentation zao kwa ufasaha. Zilikuwa na graphics nzuri, charts safi, na lugha nzito. Lakini zilionekana kuzungumza zaidi kuhusu wao kuliko mteja.
Zamu ya NovaBridge ilipofika, Zawadi alianza. Adam akaeleza mkakati. Musa akaonyesha dashboard yao ndogo.
Dashboard haikuwa kamili, lakini ilikuwa hai. Ilionyesha mfano wa namna malalamiko ya wananchi yangeweza kupangwa kwa mkoa, aina ya huduma, muda wa kushughulikiwa, na kiwango cha kuridhika.
Mmoja wa wajumbe aliuliza, “Mna uhakika mnaweza kutekeleza kazi hii? Kampuni yenu ni mpya.”
Adam alisimama.
“Ni kweli kampuni yetu ni mpya. Lakini tatizo lenu si jipya. Tumeshalisoma. Tumeonyesha namna tutakavyolipima. Tumeonyesha namna tutakavyowapa taarifa haraka. Na tumeweka mfumo utakaobaki hata kazi ikiisha.”
Akanyamaza kidogo.
“Kampuni kubwa inaweza kuleta jina. Sisi tutaleta muda, njaa, na umakini.”
Ukumbi ukawa kimya.
Siri ya Soko
Walipotoka nje, hakuna aliyesema kitu kwa dakika kadhaa. Walitembea mpaka kwenye ngazi, kisha Musa akasema, “Tumewapiga?”
Zawadi akasema, “Hatujawapiga. Tumewafanya watufikirie.”
Adam akatabasamu. “Hiyo ndiyo hatua ya kwanza.”
Jioni ile walikaa kwenye mgahawa mdogo. Waliagiza wali maharage sahani mbili wakagawana watatu. Hawakuwa na uhakika kama watashinda, lakini walijua walikuwa wamejifunza kitu kikubwa.
Soko si la mwenye wazo bora peke yake. Soko ni la mwenye taarifa sahihi, anayejua wakati wa kuongea, anayejua maumivu ya mteja, na anayejua kujionyesha bila kujidanganya.
Mbinu ya biashara iliyojificha ndani ya simulizi: Presentation nzuri haianzi na “sisi ni nani.” Inaanza na “tumeelewa tatizo lako.” Mteja akiona unamuelewa, huanza kukuamini kabla hata hujamwambia bei.
Mwisho wa Sura ya Pili
Siku tatu baadaye, barua pepe iliingia kwenye inbox ya NovaBridge.
Musa ndiye aliyeiona kwanza. Aliita wenzake kwa sauti ambayo haikuwa ya kawaida.
“Jamani... wameandika.”
Adam na Zawadi walimzunguka. Musa akafungua barua pepe. Ilikuwa fupi.
“Kampuni yenu imeingia hatua ya majadiliano ya mwisho. Tafadhali hudhurieni kikao cha negotiation siku ya Jumatatu saa nne asubuhi.”
Hakuna aliyepiga kelele. Hakuna aliyeruka. Walikaa kimya.
Kwa sababu walijua, hatua hiyo haikumaanisha wameshinda.
Ilimaanisha sasa wameonekana.
Na kwenye mfumo mgumu, kuonekana ni hatari. Kwa sababu ukionekana, wale waliokuwa hawakuhesabu wanaanza kukuhesabu.