TENDA YA DAMU - SURA YA 3
Kampuni Kubwa Zinaingia
TENDA YA DAMU: Vijana Watatu, Kampuni Moja, Mfumo Mmoja Mgumu
Barua pepe ya kuitwa kwenye negotiation haikuwa ushindi. Ilikuwa mlango wa chumba kingine chenye hewa nzito zaidi. Adam alipoisoma mara ya tatu, aligundua kuwa kila neno lilikuwa na uzito. “Hatua ya majadiliano ya mwisho” haikumaanisha wamekubaliwa. Ilimaanisha wameanza kuwa tishio.
Kwa mara ya kwanza, NovaBridge haikuwa kampuni ndogo iliyokaa pembeni. Sasa ilikuwa jina lililoingia kwenye meza. Na kwenye biashara ya tenda, jina dogo likifika mezani kabla halijakaribishwa rasmi, wenye meza huanza kuulizana limepitaje.
Siku hiyo jioni walikutana kwenye mgahawa uleule wa chini ya jengo. Waliagiza chai tatu bila chakula. Siyo kwa sababu hawakuwa na njaa, bali kwa sababu njaa ilikuwa imezidi bajeti.
Musa: “Kama tumefika negotiation, maana yake tuna nafasi.”
Zawadi: “Na kama tuna nafasi, maana yake kuna watu wameanza kukasirika.”
Adam: “Ndiyo. Sasa si mchezo wa proposal tena. Sasa ni mchezo wa mfumo.”
Wakiwa bado wanazungumza, simu ya Adam iliita. Namba haikuwa ameihifadhi. Aliipokea.
Sauti ya mwanaume: “Wewe ndiye Adam wa NovaBridge?”
Adam: “Ndiyo. Naongea na nani?”
Sauti: “Jina si muhimu. Muhimu ni ujumbe. Hii tenda msiisumbukie. Iko na watu wake.”
Adam: “Kama iko na watu wake, kwa nini umepoteza muda kunipigia mimi?”
Kimya kilipita upande wa pili. Kisha simu ikakatwa.
Adam aliweka simu mezani. Musa akamtazama. Zawadi hakusema kitu. Lakini macho yake yalibadilika. Ile ilikuwa si hofu tu. Ilikuwa hasira ya mtu aliyegundua kuwa mchezo si sawa, lakini bado anatakiwa acheze.
Meno ya Kampuni Kubwa
Kesho yake asubuhi, Adam alipata ujumbe mwingine. Safari hii kutoka kwa rafiki yake wa chuo aliyekuwa ndani ya shirika. Ujumbe ulikuwa mfupi: “Kuna kampuni kubwa haijafurahia nyie kuingia final stage. Kuwa makini.”
Hakuujibu mara moja. Aliusoma tena. Kisha akaufuta. Si kwa sababu haukuwa muhimu, bali kwa sababu hakutaka simu yake iwe kaburi la ushahidi ambao hawezi kuulinda.
Kampuni hiyo kubwa iliitwa Meridian Consult Africa. Ilikuwa na ofisi za vioo, magari yenye plate maalum, na historia ndefu ya kushinda miradi mikubwa. Ilikuwa aina ya kampuni ambayo ikituma barua pepe, watu huijibu kwa heshima hata kabla hawajasoma ujumbe.
NovaBridge ilikuwa na laptop moja, ofisi ya saa, na chai ya deni.
Lakini Meridian ilikuwa na tatizo moja: waliamini tenda hii ni ndogo sana kuwasumbua, mpaka walipoona kampuni ndogo imeiwasilisha kwa akili kubwa.
Mtego wa Partnership
Saa saba mchana, Zawadi alipigiwa simu na mwanamke mmoja aliyekuwa na sauti ya upole sana. Alijitambulisha kama Bi. Regina kutoka Meridian Consult Africa. Alisema walikuwa wamevutiwa na kazi ya NovaBridge na wangependa kuzungumza nao kuhusu ushirikiano.
Walikutana kwenye hoteli moja kubwa Oysterbay. Ilikuwa mara ya kwanza kwa Musa kuingia sehemu ambayo maji ya chupa yanauzwa bei sawa na chakula cha siku mbili. Alikaa kimya, akiogopa hata kuvuta kiti kwa nguvu.
Bi. Regina alikuwa mrembo wa kiofisi, mwenye tabasamu la mahesabu. Alianza kwa kuwasifia.
Bi. Regina: “Tumefuatilia presentation yenu. Mna ideas nzuri sana.”
Zawadi: “Asante.”
Bi. Regina: “Lakini nyie ni wadogo. Tenda za serikali zinahitaji mgongo. Sisi tunaweza kuwa mgongo wenu.”
Musa: “Mgongo au kamba ya kutufunga?”
Adam alimwangalia Musa haraka. Bi. Regina alitabasamu, lakini tabasamu lake halikufika machoni.
Alieleza pendekezo lao. Meridian ingewaweka NovaBridge kama technical support, lakini jina kuu la mkataba lingekuwa Meridian. NovaBridge wangepewa asilimia kumi na tano ya malipo, huku wao wakifanya kazi kubwa ya data na dashboard.
Zawadi akauliza, “Kwa hiyo sisi tufanye kazi, nyie mchukue jina?”
Bi. Regina akanywa maji taratibu. “Msiangalie hivyo. Angalieni kama exposure.”
Adam akasema, “Exposure hailipi kodi.”
Kimya kilishuka mezani.
Mbinu ya soko iliyojificha ndani ya simulizi: Kampuni ndogo zinapokaribia fursa kubwa, mara nyingi hupewa “partnership” zisizo sawa. Ushirikiano mzuri unaongeza uwezo wa pande zote. Ushirikiano mbaya huchukua akili ya mdogo na kuipa sifa kampuni kubwa.
Nyumbani kwa Zawadi
Usiku huo Zawadi alirudi nyumbani akiwa amechoka. Alimkuta mama yake amekaa nje kwenye kiti cha plastiki. Mtaa ulikuwa na giza kwa sababu umeme ulikuwa umekatika. Watoto walikuwa wanacheza karibu na mfereji, huku wanawake wakipika kwenye majiko ya mkaa.
Mama yake alimwangalia. “Umechoka.”
Zawadi akakaa pembeni yake. “Kuchoka ni sehemu ya maisha.”
“Hapana,” mama yake akasema. “Kuna kuchoka kwa kazi na kuchoka kwa kubeba dunia.”
Zawadi hakujibu. Aliangalia mikono yake. Alikuwa na proposal ya milioni sabini na tano mbele yake, lakini nyumbani ada ya mdogo wake ilikuwa bado haijalipwa. Hiyo ndiyo aina ya maumivu inayomfundisha mtu kwamba ndoto kubwa hazifuti shida ndogo; zinatembea pamoja nazo.
“Kuna kampuni kubwa imetaka tushirikiane,” Zawadi alisema.
“Ni jambo zuri?” mama yake akauliza.
“Wanatupa nafasi ndogo kwenye kazi tuliyoipigania.”
Mama yake akatulia. “Wanakununua au wanakusaidia?”
Swali hilo lilimchoma. Kwa dakika moja, alihisi mama yake alikuwa board of directors kuliko watu wote waliovaa suti mchana ule.
“Sijui,” Zawadi alisema.
Mama yake akamwangalia kwa upole. “Ukiwa na njaa, hata mtego unaweza kuonekana kama sahani.”
Zawadi hakulala mapema usiku huo.
Ofa ya Kumnunua Musa
Wakati Zawadi akipambana na mawazo ya nyumbani, Musa alipokea ujumbe wa WhatsApp. Ulikuwa kutoka kwa namba mpya. Mtu huyo alijitambulisha kama consultant anayefanya kazi na kampuni kubwa moja.
Ujumbe ulikuwa wazi:
“Tumeona uwezo wako kwenye dashboard. Tunaweza kukuajiri kwa mshahara wa milioni mbili kwa mwezi. Uanze mara moja. Usihitaji kuendelea na NovaBridge. Huko mtahangaika tu.”
Musa aliusoma ujumbe huo mara nyingi. Milioni mbili kwa mwezi kwake haikuwa mshahara. Ilikuwa ukombozi. Ingemtoa kwenye chumba cha kupanga. Ingemsaidia kumtumia mama yake fedha. Ingemruhusu kununua laptop mpya bila kuomba charger kwa Mungu.
Aliangalia kona ya chumba chake. Kulikuwa na ndoo ya maji, godoro, viatu viwili vilivyochoka, na laptop iliyofunguka mezani. Akaweka simu chini.
Dakika tano baadaye, akaiokota tena.
Aliandika: “Asante kwa ofa. Siwezi kuondoka sasa. Nina timu.”
Akaituma kabla hajabadilisha mawazo.
Kisha akalala chali, akatazama paa. Usiku huo hakujiita shujaa. Alihisi tu kama maskini aliyekataa pesa kwa sababu ya uaminifu ambao haujamlipia kodi.
Adam Anakutana na Mtu wa Zamani
Siku ya Jumamosi, Adam alipanda daladala kwenda Kariakoo kutafuta sehemu ya kuchapisha nyaraka kwa bei nafuu. Ndani ya gari, alikutana na Bwana Kadeghe, mtu aliyewahi kufanya kazi na kampuni kubwa za consultancy kwa miaka mingi.
Kadeghe alikuwa rafiki wa marehemu baba yake. Alimkumbuka Adam akiwa mtoto. Walishuka wote maeneo ya Fire na kunywa chai kwenye mgahawa mdogo.
Adam alimweleza kila kitu. Tenda, negotiation, Meridian, vitisho, na ofa ya partnership.
Kadeghe alisikiliza bila kumkatisha. Kisha akasema, “Kijana, kwenye tender kuna vitu vitatu watu wadogo wanavisahau.”
Adam akatoa daftari.
“Kwanza, usiingie kwenye bei ambayo haiwezi kuendesha kazi. Utashinda na kujimaliza. Pili, usikubali partnership isiyo na maandishi sahihi. Watu wakubwa wakikukumbatia sana, angalia kama mikono yao iko shingoni. Tatu, usiuze tu huduma. Uza risk reduction.”
Adam akauliza, “Risk reduction?”
Kadeghe akanywa chai. “Ndiyo. Taasisi kubwa haziogopi kulipa. Zinaogopa kushindwa mbele ya bodi, mbele ya wananchi, au mbele ya wakaguzi. Ukiwaonyesha kuwa unawapunguzia hatari ya kushindwa, watakusikiliza.”
Maneno hayo yalikaa kichwani kwa Adam kama moto mdogo.
Mbinu ya biashara iliyojificha ndani ya simulizi: Wateja wakubwa hawapimi bei pekee. Wanapima hatari. Kampuni ndogo ikitaka kushinda, lazima ionyeshe namna itakavyopunguza hatari ya kuchelewa, kufeli, kupoteza fedha, au kuleta aibu kwa mteja.
Mkakati Mpya
Jumapili jioni, watatu hao walikutana kwenye ofisi yao ya saa. Safari hii walikodi saa mbili tu. Hawakuwa na pesa ya saa tatu.
Adam aliweka daftari mezani. “Hatutaungana na Meridian kwa masharti yao.”
Musa akasema, “Na kama wakitumia nguvu?”
“Tutatumia maandishi,” Adam akajibu.
Zawadi akamwangalia. “Una maana gani?”
“Negotiation ya Jumatatu hatuendi kuomba. Tunaenda kuthibitisha kuwa sisi ni chaguo lenye hatari ndogo zaidi.”
Wakafanya marekebisho ya mwisho. Wakaongeza risk matrix. Wakaweka mpango wa dharura kama data itachelewa. Wakaonyesha namna watakavyotumia wasimamizi wa ndani ya mikoa badala ya kusafirisha watu wengi kutoka Dar. Wakaweka ratiba fupi, wazi, yenye checkpoints. Wakaandika kipengele cha transfer of skills kwa watumishi wa shirika.
Musa alitengeneza demo ya dashboard inayofanya kazi bila internet kwa muda, ili maeneo yenye changamoto ya mtandao yaweze kuingiza data baadaye. Zawadi aliandika sehemu ya impact. Adam aliweka mpango wa gharama.
Wakati wanaondoka, mwenye ofisi aliwakumbusha kuwa muda umeisha.
“Dakika tano tu,” Musa alisema.
Mwenye ofisi akacheka. “Nyie vijana kila kitu dakika tano. Hata kampuni yenu ni kama imeanzishwa dakika tano zilizopita.”
Zawadi akabeba faili na kusema, “Ndiyo. Lakini dakika tano zinaweza kubadilisha maisha ya mtu.”
Negotiation
Jumatatu saa nne, waliingia kwenye chumba cha negotiation. Wajumbe walikuwa saba. Kiti cha mwisho kulikuwa na mtu ambaye hawakumwona kwenye presentation ya kwanza. Alikuwa kimya, amevaa miwani, na mbele yake kulikuwa na faili la Meridian.
Adam alitambua haraka: kampuni kubwa zilikuwa zimeingia chumbani hata kama hazikuwa mezani.
Afisa wa manunuzi alianza. “Bei yenu si ya chini zaidi.”
Adam akajibu, “Ni kweli.”
“Kwa nini tusichague bei ya chini?”
Zawadi akasema, “Kwa sababu bei ya chini si lazima iwe gharama ya chini. Gharama halisi huonekana mradi unapochelewa, data ikiwa mbovu, au ripoti ikiwa haiwezi kutumika kufanya maamuzi.”
Musa akaonyesha dashboard na mpango wa risk reduction. Adam akaeleza gharama zao kwa uwazi. Hakuficha kwamba wao ni kampuni ndogo. Alionyesha jinsi udogo wao ungewapa kasi, uwajibikaji na umakini.
Mjumbe mmoja akauliza, “Mnaweza kufanya kazi bila advance kubwa?”
Swali hilo lilikuwa kama jiwe. Walihitaji advance. Bila hiyo, utekelezaji ungekuwa mgumu.
Adam hakujibu kwa haraka. Kisha akasema, “Tunaweza kuanza na advance ndogo kuliko kawaida kama malipo yatafungwa kwenye milestones za haraka. Hiyo itawalinda ninyi na kutulinda sisi.”
Wajumbe wakaanza kuandikiana notes.
Meno Yanakaribia
Walipotoka kwenye chumba, mtu aliyekuwa na faili la Meridian alimfuata Adam koridoni.
“Kijana,” alisema kwa sauti ya chini, “wewe una akili. Usitumie akili yako vibaya.”
Adam akasimama. “Kutafuta kazi kwa uhalali ni kutumia akili vibaya?”
Mtu huyo akatabasamu. “Soko lina wenyewe.”
Adam akamtazama moja kwa moja. “Soko lina wateja. Wenyewe ni wale wanaoweza kuwatumikia vizuri.”
Mtu huyo hakujibu. Akaondoka.
Adam aliporudi kwa wenzake, hakuwasimulia yote. Lakini Zawadi alijua. Musa pia alijua. Kuna aina ya ukimya unaoonyesha kuwa vita imeanza rasmi.
Mwisho wa Sura ya Tatu
Jioni ile, walikaa ufukweni Coco Beach. Hawakuwa wameenda kupumzika. Walikuwa wameenda kupunguza kelele za mawazo. Bahari ilikuwa inasukuma mawimbi taratibu, kana kwamba nayo inajua maisha si lazima yaende kwa haraka kila wakati.
Musa akasema, “Nilikataa kazi ya milioni mbili.”
Zawadi akamwangalia kwa mshangao. Adam akageuka polepole.
“Kwa nini hukutuambia?” Adam akauliza.
Musa akacheka bila furaha. “Niliogopa mngeniambia nichukue.”
Zawadi akasema, “Ulikataa kwa sababu yetu?”
“Nilikwambia siku ya kwanza,” Musa alisema. “Nina timu.”
Kimya kikapita. Kwa mara ya kwanza, Adam alihisi kampuni yao haikuwa tena registration number. Ilikuwa agano.
Simu ya Zawadi ikaita. Aliipokea. Alisikiliza kwa sekunde chache, kisha uso wake ukabadilika.
“Nini?” Adam akauliza.
Zawadi akakata simu. “Wameita kikao cha mwisho kesho. Wamesema tutakutana na bodi ndogo ya tathmini.”
Musa akavuta pumzi. “Hiyo ni nzuri au mbaya?”
Adam akatazama bahari.
“Ni vizuri kama bado ni tathmini. Ni vibaya kama tayari kuna mtu anataka kutupima nguvu.”
Usiku ulianza kushuka. Taa za jiji ziliwaka kwa mbali. Vijana watatu walikaa kimya, kila mmoja akijua kuwa hatua inayofuata ingeamua kama NovaBridge ingekuwa kampuni ya kweli au kumbukumbu ya jaribio lililoshindwa.